Focus op dierenwelzijn en duurzaamheid

Dierenwelzijn en duurzaamheid halen dagelijks de kranten en nieuwsbulletins. Gefundeerde en ongefundeerde meningen worden uitgestort over de bevolking. Hoe denken huisdiereigenaren en professionals over dierenwelzijn en duurzaamheid? Hoe wordt er gehandeld en op basis van welke kennis gebeurt dat? En, is er verandering te verwachten richting 2030?

Duurzaamheid

Steeds meer burgers willen zonder schuldgevoel consumeren en bijdragen aan een betere wereld. Voor bedrijven geldt duurzaam ondernemen daarom niet langer als een nice-to-have, maar als een zakelijke vereiste. De vraag naar verantwoorde producten en transparante ketens neemt toe. De belangrijkste klant van 2030, de millenial, vindt echter dat bedrijven zich nu nog te weinig bezig houden met het beschermen en verbeteren van het milieu. 

En dat terwijl Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) in de afgelopen jaren een belangrijk onderdeel van de strategie van bedrijven is geworden. Een ander punt daarbij is dat dierenwelzijn te weinig aandacht krijgt, omdat bedrijven onterecht denken dat dierenwelzijn voldoende is inbegrepenbij ‘Planet’: een van de drie P’s voor MVO. Uit onderzoek onder 200 multinationals blijkt dat bij 53 procent van de bedrijven het woord ‘dier’ niet in de jaarverslagen is vermeld. Monique Janssens, ethicus, vindt dat zorgwekkend. Ook al heeft het grootste deel van deze multinationals geen dieren of dierproducten in het portfolio, toch heeft ieder bedrijf direct of indirect invloed op dieren. Bayer, Unilever en Nestlé geven volgens het onderzoek de meeste aandacht aan dieren.
Overigens blijkt uit onderzoek dat 71 procent van de consumenten negatief of neutraal tegenover de geloofwaardigheid van bedrijven staat als het gaat om uitingen dat een product duurzaam is. De belangrijkste reden is het ontbreken van informatie over de productieketen. Als deze informatie er niet is, zien consumenten een duurzaamheidsclaim al snel als greenwashing, wat schadelijk kan zijn voor bedrijven. De NVG geeft in de Pet Monitor 2019 aan dat 40 procent van de respondenten informatie op de etiketten mist over de duurzaamheid van de ingrediënten en het productieproces.

De petfoodindustrie scoort volgens de EAT Foundation slecht op het gebied van grootte van CO2-uitstoot. In vergelijking met de landen van de wereld staat ze op de zesde plek. De sector is zich bewust van haar verantwoordelijkheid en neemt daarom diverse maatregelen. Zo ontwikkelde FEDIAF in 2018 een methode om de footprint voor petfood te meten en verminderen en ontwikkelt Pet Sustainability Coalition diverse initiatieven om de bedrijven duurzamer te maken. 
Uit de resultaten van de enquête onder professionals (2021) blijkt dat 55,2 procent van de respondenten het waarschijnlijk tot zeer waarschijnlijk acht, dat producenten voor 2030 dierproducten uitsluitend in recyclebare verpakkingen gaan verkopen. Volledig CO2-neutraal diervoeding produceren is een stap te groot, zo blijkt uit de enquête. Slechts een vijfde acht het waarschijnlijk tot zeer waarschijnlijk dat dit voor 2030 gaat lukken.

Aanschaf van gezelschaps-dieren

Uit onderzoek van de Dierenbescherming blijkt dat van alle puppy’s in Nederland, ongeveer de helft niet identificeerbaar is. Dit is opvallend, gezien het identificeren en registreren van honden verplicht is in Nederland. Er bestaan vermoedens dat de niet te identificeren dieren afkomstig zijn uit zogenoemde ‘puppyfabrieken’, waar volgens de Dierenbescherming zowel moederhonden als jongen onder erbarmelijke omstandigheden leven. Diverse geïnterviewden (2021) geven aan dat impulsaankopen tot welzijnsproblemen kunnen leiden bij puppy’s en honden, zoals gedragsproblemen door gebrekkige socialisatie en allerlei ziekten en aandoeningen vanwege onzorgvuldig en overmatig fokken. 

De mening over de verkoop van dieren in dierenspeciaalzaken en tuincentra is verdeeld onder de geïnterviewde professionals. Instanties die er positief tegenover staan, zien de verkoop via deze kanalen als een kans om consumenten direct informatie mee te geven over hun nieuwe aanwinst. 62 procent van de respondenten uit de consumentenenquête van Trendpanel Gezelschapsdieren (2021) vindt de verkoop van dieren in zowel dierenspeciaalzaken als tuincentra onacceptabel.
Redenen voor deze mening zijn de verwachting dat het personeel onvoldoende is opgeleid en dat dieren stress ervaren door de vorm waarin de verkoopkanalen ze huisvesten. 22 procent van de respondenten vindt verkoop van dieren in de dierenwinkel acceptabel. In een dierenwinkel kan genoeg aandacht en verzorging aan de dieren worden gegeven, omdat het personeel hier gespecialiseerd is. Daarnaast is er volgens deze groep respondenten voldoende ervaring en deskundigheid op de werkvloer aanwezig. 15 procent vindt zowel de dierenwinkel als het tuincentrum acceptabel. Als redenen worden schone en goede verblijven, controles, personeel met een hart voor dieren, goede informatieverstrekking en waarborging van het dierenwelzijn genoemd.

Voeding

‘Consumenten projecteren hun eigen gedrag op hun huisdieren, ook bij het voeren van hun dieren. Dit betekent dat veel trends uit humane voeding uiteindelijk terugkomen in diervoeding’, zo stelt Benita Beekhof van de NVG in de Levensmiddelenkrant. Professionals uit de sector zijn het eens met deze stelling, zo blijkt uit de interviews (2021). Een Wageningse onderzoeker geeft aan dat huisdiervoeding verder ontwikkeld is dan humane voeding als het gaat om dieetverrijking. De voeding wordt steeds beter afgestemd op het dier, de levensfase, het activiteitsniveau en soms op het ras.

Tijdens de pandemie is er een sterkere nadruk komen te liggen op gezond eten, ook bij huisdieren. De verkoop van huisdierensupplementen in de VS steeg door COVID-19 met 21 procent in 2020, na een jarenlange groei van 3 tot 5 procent.

Verder onderzoeken nutritionisten in 2021 (het Internationale Jaar van Fruit en Groentes) hoe zij gebruik kunnen maken van de voordelen van fruit en groentes in diervoeding. Andere onderzoekers richten zich op de invloed van peulvruchten op de gezondheid van huisdieren. Mars Petcare is van plan een kattenvoeding op insectenbasis te lanceren en Royal Avebe gebruikt aardappelen voor de productie van huisdiervoeding.

Een huidige humane trend is dat mensen geen brood, melk of andere voedingsproducten meer eten, omdat zij denken dat deze schadelijk zijn voor de gezondheid. Hier is meestal geen medische reden voor; slechts 0,3 procent van de bevolking leidt aan coeliakie (glutenintolerantie), waarbij mensen gluten volledig moeten bannen. Graanvrije voeding is ook zichtbaar in de gezelschapsdierensector, terwijl glutenallergie en -intolerantie bij honden en katten vrijwel nooit voorkomen; uitgezonderd de Ierse Setters.

Een andere overname uit de humane voeding is het vegetarisch of veganistisch voeren van huisdieren. Uit een Amerikaans onderzoek, uitgevoerd in 2020, blijkt dat ongeveer één procent van de vegetarische huisdiereigenaren hun dier ook vegetarisch voert, tegenover een derde van de veganistische huisdiereigenaren. De markt voor veganistisch hondenvoer zal in 2028 wereldwijd zo’n 30 miljard euro’s bedragen volgens PETS International; een stijging van meer dan 250 procent ten opzichte van 2021. Tegelijk vraagt zij zich af:
‘Is vegan dog food pet cruelty or part of saving the world?’ 

Katten zijn obligate carnivoren. Het voeren van een vegetarisch of veganistisch dieet aan katten kan risico’s met zich meebrengen door de mogelijke tekorten aan taurine, arachidonzuur, vitamine A en vitamine B12. Symptomen van een tekort aan taurine zijn onder andere blindheid en hartfalen.

Over de trend met betrekking tot rauw vlees voor huisdieren is veel discussie. Voordelen van rauw vlees zijn onder andere afname van ontlasting, een betere vacht en verminderde kans op allergische reacties. Nadelen zijn echter het feit dat het incomplete voeding is op het moment dat eigenaren het zelf klaarmaken zonder premix. Verder zijn er infectierisico’s voor mensen en dieren.

Kerngezond

Tijdens een van de interviews werd gezegd dat gezondheid bij mensen een grote rol speelt en dat eigenaren ook goede gezondheid voor hun huisdier wensen. Een ander vult aan dat er verschillende maatstaven worden gehanteerd voor goede gezondheid en goed welzijn en dat er veel verkeerde aannames onder huisdiereigenaren bestaan.
Wel is duidelijk dat huisdiereigenaren bereid zijn steeds hogere bedragen uit te geven voor behandeling van hun dier. Gemiddeld ligt het maximale bedrag dat eigenaren willen besteden aan behandeling van hun huisdier tussen de 750 en 850 euro. Dankzij de toenemende bereidheid van eigenaren om hun dier gezond te houden, neemt de vraag naar specialistische veterinaire kennis toe. Nieuwe technieken bieden meer veterinaire behandelmogelijkheden en dit spel van vraag en aanbod zorgt voor een professionaliseringsgolf en de inzet van meer dure apparatuur. Om dit te bekostigen en om voldoende kennis in huis te hebben verenigen dierenartsen zich in goed geoutilleerde veterinaire centra of sluiten ze zich aan bij ketens.

Naar schatting 35 procent van de Nederlandse honden kampt met overgewicht of obesitas. Het obesitasprobleem bij honden loopt volgens Wageningen Universiteit parallel met obesitas bij kinderen en opvoedstijlen. Denk hier bijvoorbeeld aan een slecht eetpatroon bij ouders en kinderen.

Gedrag

Uit onderzoek blijkt dat huisdiereigenaren zich door de COVID-19 pandemie zorgen maken over het gedrag van hun huisdieren. 41 procent van de eigenaren heeft naar eigen zeggen gedragsverandering bij hun dier waargenomen tijdens de pandemie. 62 procent van de huisdiereigenaren denkt dat de kwaliteit van het leven van hun huisdier is afgenomen tijdens de pandemie. De hondenscholen waar eigenaren met hun honden naar toe kunnen, worden echter gehinderd door de coronaregels. ‘Zo worden schattige coronapuppy's onhandelbaar’ stond er in het Algemeen Dagblad te lezen. Ander onderzoek wijst uit dat eigenaren, op het moment dat zij zich slecht voelen, deze gevoelens ook projecteren op hun huisdieren (n=3138).

Gebrek aan kennis

Uit de consumentenenquête (2021) blijkt dat 8 procent van de respondenten zich niet heeft georiënteerd voor aankoop van een huisdier. 58 procent oriënteert zich via internet; 49 procent via een fokker. Onderstaande websites zijn de meest genoemde websites door respondenten: www.licg.nl (73 keer), www.houdenvanhonden.nl (47 keer), www.marktplaats.nl (14 keer), www.bunnybunch.nl (7 keer).
Meerdere professionals spreken tijdens de interviews hun zorgen uit over de bronnen waar consumenten hun informatie vandaan halen. Met name internet wordt door professionals als onbetrouwbaar gezien. De welzijnsproblemen zoals genoemd in dit artikel komen volgens hen voort uit onvoldoen-de kennis.

Doelgroepen voorlichten

Er is geen specifieke doelgroep aan te wijzen waarbij kennis- en welzijnsproblemen voorkomen. Wel zijn door een aantal instanties speculaties gedaan over doelgroepen tijdens interviews (2021): bij gezinssituaties meer dan bij alleenstaanden en koppels; bij mensen die minder te besteden hebben in verband met dierenartskosten en bij mensen die zelf ook minder beweging krijgen. Het is nodig om deze doelgroepen beter in kaart te brengen, om het probleem gericht op te kunnen lossen. 

Verder worden mensen van 65 jaar en ouder genoemd, die volgens een van de instanties minder ontvankelijk zijn voor nieuwe methodes in de omgang met huisdieren, omdat ze gewoontes op dat gebied hebben ontwikkeld. Van hoogopgeleiden wordt gezegd dat zij liever zelf beslissingen zouden nemen. Vooral kinderen worden als belangrijke doelgroep voor voorlichting aangewezen.
Een van de geïnterviewde instanties (2021) geeft aan dat de inclusiviteit van kinderen in de gezelschapsdierensector, vooral in aanloop naar 2030, belangrijk is. Zij kijken met een andere blik naar (welzijns)problemen en stellen hier andere vragen over dan bijvoorbeeld hun ouders. 

Social mediagebruik vormt volgens een geïnterviewde instantie een grote uitdaging door de verspreiding van foutieve informatie. Zo worden sommige influencers onterecht geloofd. Verder ontstaat er, mede door social media, meer wantrouwen tegenover de wetenschap. De Sophia Vereniging ziet juist kansen met betrekking tot het inzetten van influencers, omdat zo een grote groep (jong)volwassenen kan worden bereikt met goede informatie. Meerdere instanties spreken de wens uit voor het houden van een landelijke campagne, gericht op ouders met kinderen, over de gevolgen van overgewicht voor zowel mensen als dieren. 

Uit de enquête onder professionals (2021) blijkt dat 57,4 procent van de respondenten het waarschijnlijk acht dat consumenten voor 2030 dusdanig zijn voorgelicht vanuit de sector, dat er in de toekomst minder welzijnsproblemen door gebrek aan kennis zullen voorkomen. Verder blijkt uit de consumentenenquête van Trendpanel Gezelschapsdieren (2021) dat 23,5 procent van de respondenten vindt dat de overheid het volgen van een cursus voor de aanschaf van een huisdier verplicht moet stellen voor 2030. De nadruk van de cursus moet volgens respondenten liggen op bijkomende kosten, opvoeding en benodigdheden. Volgens hen zal dit het aantal impulsaankopen en dus welzijnsbelemmeringen in de toekomst significant verminderen. Daarnaast heeft 20,2 procent van de respondenten aangegeven dat er betere richtlijnen met betrekking tot huisvesting, het fokken van bepaalde rassen, chippen van katten en handhaving moeten komen. Volgens hen is het van belang dat de overheid duidelijk in de wet opneemt aan welke eisen de huisvesting voor huisdieren moet voldoen. Vaak worden huisdieren in verkeerde sociale groepen geplaatst waardoor stress ontstaat. Ook stellen respondenten van de consumentenenquête dat de verkoop van kleine hokken onacceptabel is. De meest wenselijke richtlijnen zijn volgens respondenten het verplicht chippen, steriliseren en castreren van katten. Als laatste hebben enkele respon-denten in de enquête aangegeven dat het verplicht afsluiten van een basisverzekering voor huisdieren kan zorgen voor minder uitgestelde dierenartsbezoeken.

Volgens Dibevo leidt extra voorlichting in de toekomst tot minder impulsaankopen.